Indianenverhalen

02:15 Unknown 1 Comments

Thompson bezoeken en de oorspronkelijke bewoners van Canada ontmoeten, is als naar Rotterdam gaan om je een mening over de Marokkaanse cultuur te vormen. Het is geen positieve ervaring en het beeld is ook niet representatief voor de hele populatie. Maar misschien is het nog wel triester wanneer je je realiseert waar deze vergelijking spaak loopt – bij het feit dat dit hun land is, en het de Europeanen zijn die hier de rust verstoord hebben.

De oorspronkelijke volkeren van Canada worden doorgaans verdeeld in drie hoofdgroepen. De First Nations zijn de tientallen volkeren die door de immigranten als indianen werden aangeduid. Hoewel er First Nations groepen tot op de toendra leven die zich goed kunnen beschermen tegen de kou, zijn ze niet gerelateerd aan de Inuit, ofwel eskimo's. Als ik het me goed herinner zijn er een stuk of acht Inuit volkeren, verspreid rondom de poolcirkel. De historisch jongste groepering van natives zijn de Metis, ofwel, politiek incorrect, halfbloeden. Veel Europese settlers trouwden in de achttiende en negentiende eeuw met First Nations vrouwen. Hun afstammelingen vormden oorspronkelijk twee groepen Metis: een Engelstalige, uit de graan- en bonthandel van de Engelse Hudson Bay Company, en, verder naar het oosten, een Franstalige, uit vergelijkbare Franse exploraties. Later, wanneer de Metis in moeilijkheden kwamen om het behoud van hun land, hebben ze de krachten gebundeld. In Churchill heb ik een Metis vrouw horen zeggen dat ze het zonder privileges hebben moeten redden die “volbloed” First Nations wel krijgen, maar ik heb ook gelezen dat ze door hun gemengde afstamming aan verschillende uitsluitingen en vernederingen hebben kunnen ontkomen.

Voor veel Canadese natives was de komst van de Europeanen in het begin niet zo destructief als in Amerikaanse wildwestverhalen. Voor de bonthandel waren de immigranten afhankelijk van de oorspronkelijke bewoners en de opbrengst van deze handel heeft verschillende volkeren behoorlijk doen groeien. Het was pas later, toen de verstedelijking doorbrak en Canada definitief werd opgeeist door de Europeanen, dat de oorspronkelijke bewoners van hun land werden gehaald en in kampen en internaten werden opgesloten. Families werden uiteengerukt om de volken te 'verheffen'. Het resultaat, vandaag de dag, zijn verbitterde minderheden die sterk zijn achtergebleven in de Canadese welvaart.

Thompson is de derde stad van Manitoba en bovendien de snelst groeiende van de provincie. Op straat zie je alleen Mongolide gezichten en hoor je een onverstaanbaar dialect dat evenveel op Engels als op een willekeurige aboriginal taal lijkt. Maar waar in de souvenirswinkels plaatjes van stamhoofden met verentooien en beeldschone pocahontassen worden verkocht, om maar niet te spreken van de dromenvangers, nepveren en trommels, is het straatbeeld een stuk minder romantisch. Grote gezinnen met sterk obese kinderen met lawaaierig, elektrisch speelgoed. Tieners die op straat rondhangen en iedereen wantrouwend aankijken. Alcoholistische ouderen. De verbitterdheid is te ruiken. De medewerkster van de toeristeninformatie raadde het me af om na zonsondergang op straat te komen – handig als je bus pas om 22 uur gaat.

Maar ik heb het koude, onpersoonlijke Thompson overleefd en zit nu in de bus naar Winnipeg. Ik heb er lichtelijk spijt van dat ik toch niet de rustige trein heb genomen – al doet die er langer over. Wellicht is de Thompson-ervaring er een die onmisbaar is in een reis door Canada: ik heb er wel genoeg van. Op dit moment zitten er twee huilende peuters en twee kinderen met harde muziek in de bus. Ik hoop dat ze of snel in slaap vallen, of uitstappen bij een van de lokale gemeenschappen net buiten de stad.